چون‌كه اقبال نموده‌اند بر دنيا و مشتغل شده‌اند به لذّات و شهوات دنيا و اعراض كرده‌اند از عبادت و ذكر خداى تعالى و شروع كرده‌اند در معصيت خداى تعالى و خوردن حرام و اكثار فضول و منام ، پس ظلمانى شده و فرورفته‌اند در چاه ضلالت و گمراهى ، « 1 » چنان كه فرموده است خداى تعالى كه : كَلَّا بَلْ رانَ عَلى قُلُوبِهِمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ « 2 » . پس كسى را كه توفيق دهد او را خداى تعالى از براى تزكيهء نفسش و تصفيهء قلبش به زهد و عبادت « 3 » ، و پاك گرداند دل او را از دنس « 4 » اين تعلّقات ، و خلاص كند او را از اين ظلمات ، و روان گرداند در او معارف را ، مىروياند در او فراست را و اظهار مىكند در او حكمتها را ، چنان كه فرموده است پيغمبر عليه السّلام كه : « من أخلص للّه أربعين صباحا ظهرت ينابيع الحكمة من قلبه على لسانه . » « 5 » و هرگاه بوده باشد از براى مؤمن صادق در ايمانش فراستى ، پس چيست گمان تو به عارف معاين ؟ فرمود پيغمبر عليه السّلام كه : « اتّقوا فراسة المؤمن فإنّه ينظر بنور اللّه » « 6 » . و بدانكه فراست بر دو نوع است : يكى : تفرّس احوال استعدادات است و ظهور نور حقّ در مستعدّين به نور بصيرت از غير استدلالى ، و او تفرّس معانى غيبيه است در بواطن . و يكى ديگر : تفرّس احوال صور است در ظواهر . و اوّل اعلا و اليق است به كمّل و عرفا ، و دوم اعجب است نزد عوام و اهل بدايت از اصحاب رياضت و جوع . پس به درستى كه ايشان وقتى كه صاف شود بواطن ايشان ، متّصل مىشود خيالات ايشان به عالم مثال ، و بخشيده مىشوند

--> ( 1 ) . ك : + و ارتكم الرين عليها . ( 2 ) . مطفّفين / 14 . ( 3 ) . اصل : - و عبادت . ( 4 ) . اصل : انس . ( 5 ) . بحار الأنوار ، ج 70 ، ص 249 ؛ الجامع الصغير ، ج 2 ، ص 160 و عيون أخبار الرضا ، ج 2 ، ص 69 . ( 6 ) . بحار الأنوار ، ج 67 ، ص 73 ؛ الجامع الصغير ، ج 1 ، ص 9 و الكافى ، ج 6 ، ص 218 .